Mục lục
Ngày 27/10/2025 vừa qua, Bộ Tài chính đã chính thức ban hành Thông tư 99 quy định về Chế độ kế toán doanh nghiệp. Thông tư 99/2025/TT-BTC chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2026 và được áp dụng cho các năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau thời điểm này.
Thông tư 99/2025/TT-BTC đã thay thế phần lớn nội dung của Thông tư 200/2014/TT-BTC được ban hành trước đó vào ngày 22/12/2014. Nội dung thay đổi của thông tư liên quan nhiều đến chế độ kế toán doanh nghiệp, tập trung về chứng từ kế toán, ghi sổ kế toán, tài khoản kế toán, lập và trình bày báo cáo tài chính doanh nghiệp. Do đó, việc doanh nghiệp đối chiếu và so sánh hai văn bản là cần thiết để có thể chủ động chuẩn bị thay đổi và thích ứng với hệ thống kế toán mới.
1. Tổng quan nội dung Thông tư 99 năm 2025
Thông tư 99 được Bộ Tài chính ban hành với mục tiêu cập nhật và hoàn thiện hệ thống chế độ kế toán doanh nghiệp hiện hành. Đồng thời thay thế cho Thông tư 200/2014/TT-BTC đã áp dụng trong suốt một thời gian dài.
Bộ tài chính ban hành Thông tư 99 không chỉ nhằm nâng cao tính minh bạch và chính xác trong việc ghi nhận, phản ánh các nghiệp vụ kinh tế – tài chính của doanh nghiệp mà còn hướng đến việc chuẩn hóa hệ thống kế toán, báo cáo tài chính trung thực, đồng bộ và thông lệ với chuẩn mực quốc tế (IFRS). Từ đó, góp phần nâng cao uy tín và khả năng hội nhập của doanh nghiệp Việt trên thị trường toàn cầu.
2. Những lưu ý quan trọng về chế độ kế toán doanh nghiệp trong Thông tư 99/2025/TT-BTC
Việc Thông tư 99/2025/TT-BTC chính thức thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC đánh dấu bước thay đổi toàn diện trong chế độ kế toán doanh nghiệp. Để triển khai đúng và tránh rủi ro trong quá trình thực hiện, các doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý một số lưu ý quan trọng dưới đây.
2.1. Cập nhật và rà soát hệ thống tài khoản kế toán
Thông tư 99 cho phép doanh nghiệp chủ động mở và điều chỉnh tài khoản kế toán, miễn là đảm bảo nguyên tắc phản ánh trung thực, đầy đủ tình hình tài chính. Tuy nhiên, để tránh sai lệch dữ liệu, doanh nghiệp cần:
- Rà soát toàn bộ hệ thống tài khoản hiện hành, đối chiếu với danh mục tài khoản mới ban hành kèm Thông tư 99.
- Cập nhật mã tài khoản, nội dung hạch toán và cách ghi nhận phù hợp với yêu cầu mới, đặc biệt với các tài khoản liên quan đến doanh thu, chi phí, và tài sản.
- Cấu hình lại phần mềm kế toán (nếu có sử dụng) để đồng bộ với quy định mới, tránh lỗi trong khi lập báo cáo tài chính.
2.2. Quy định về đơn vị tiền tệ trong kế toán
Đơn vị tiền tệ được sử dụng trong kế toán là Đồng Việt Nam (được ký hiệu: “đ” hoặc “VND” theo ký hiệu quốc tế). Được áp dụng thống nhất cho việc ghi sổ kế toán, lập và trình bày báo cáo tài chính của doanh nghiệp. Tuy nhiên, trong trường hợp doanh nghiệp có hoạt động thu, chi chủ yếu bằng ngoại tệ. Cùng với đó, đáp ứng đầy đủ các điều kiện quy định ở khoản 2, khoản 3 và khoản 4 Điều 31 Thông tư 99/2025/TT-BTC, doanh nghiệp có thể lựa chọn một loại ngoại tệ khác làm đơn vị tiền tệ kế toán. Việc lựa chọn này phải được thực hiện trên cơ sở hợp lý, nhất quán và minh bạch. Đồng thời doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về quyết định đó.
Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, doanh nghiệp xác định đơn vị tiền tệ kế toán dựa trên các yếu tố sau:
- Đơn vị tiền tệ chi phối giá bán và thanh toán hàng hóa, dịch vụ,... tức đồng tiền được sử dụng phổ biến trong việc niêm yết và giao dịch.
- Đơn vị tiền tệ chi phối chi phí hoạt động, bao gồm: nhân công, nguyên vật liệu và các khoản chi sản xuất, kinh doanh khác. Và thường là đơn vị tiền tệ sử dụng thanh toán cho các khoản phí này.
Nếu sau khi xem xét các yếu tố tại khoản 2 Điều 31 Thông tư 99/2025/TT-BTC mà doanh nghiệp vẫn chưa xác định được đơn vị tiền tệ kế toán, có thể cân nhắc thêm như sau:
- Đơn vị tiền tệ được dùng để huy động vốn, như khi phát hành các công cụ nợ hoặc vốn chủ sở hữu.
- Đơn vị tiền tệ được sử dụng thường xuyên trong hoạt động kinh doanh và để tích trữ giá trị.
Đơn vị tiền tệ kế toán được sử dụng để phản ánh các giao dịch và hoạt động kinh tế của doanh nghiệp. Sau khi đã lựa chọn, doanh nghiệp không được thay đổi đơn vị tiền tệ kế toán, trừ khi có biến động lớn trong hoạt động quản lý hoặc kinh doanh làm thay đổi đáng kể bản chất các giao dịch và điều kiện liên quan.
2.3. Nguyên tắc thay đổi tiền tệ áp dụng trong kế toán
Nguyên tắc trong việc thay đổi đơn vị tiền tệ kế toán:
Doanh nghiệp chỉ được thay đổi đơn vị tiền tệ kế toán khi có biến động lớn trong hoạt động quản lý hoặc kinh doanh, khiến đơn vị tiền tệ hiện tại không còn đáp ứng các điều kiện quy định tại khoản 2, 3, 4 Điều 4 Thông tư 99/2025/TT-BTC. Việc thay đổi này chỉ được thực hiện vào đầu niên độ kế toán mới.
Nguyên tắc lập báo cáo tài chính sau khi thay đổi:
- Tại kỳ kế toán đầu tiên, doanh nghiệp phải chuyển đổi toàn bộ số dư kế toán và báo cáo tình hình tài chính sang đơn vị tiền tệ mới theo tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng thương mại mà doanh nghiệp thường giao dịch tại thời điểm thay đổi.
- Đối với số liệu so sánh của kỳ trước trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và báo cáo lưu chuyển tiền tệ, doanh nghiệp sử dụng tỷ giá trung bình của kỳ liền trước khi thay đổi đơn vị tiền tệ.
- Cuối cùng, doanh nghiệp cần trình bày rõ trong bản thuyết minh báo cáo tài chính về lý do thay đổi, thời điểm áp dụng, cũng như tác động của việc thay đổi đơn vị tiền tệ đến các chỉ tiêu tài chính.
>>> Xem thêm: Các lợi ích nổi bật của giải pháp ERP trong Quản lý tài chính và Quản lý nhân sự doanh nghiệp.
3. Chi tiết các điểm mới trong Thông tư 99 về chế độ kế toán doanh nghiệp
Thông tư 99/2025/TT-BTC đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong việc chuẩn hóa chế độ kế toán doanh nghiệp so với Thông tư 200/2014/TT-BTC. Văn bản mới đã có nhiều thay đổi đáng chú ý, hướng tới việc đơn giản hóa quy trình kế toán, tăng cường tính phản ánh thực tế kinh tế và hỗ trợ lập báo cáo tài chính chất lượng cao.
3.1. Thực hiện thay đổi mẫu tại phụ lục ban hành kèm theo:
Thông tư 99/2025/TT-BTC có sự điều chỉnh đối với các mẫu biểu quy định trong phụ lục đính kèm, cụ thể:
- Phụ lục 1: Cập nhật danh mục và biểu mẫu chứng từ kế toán (Trang 33)
- Phụ lục 2: Hệ thống tài khoản kế toán doanh nghiệp (Trang 93)
- Phụ lục 3: Danh mục biểu mẫu sổ kế toán, gồm 42 mẫu sổ (Trang 483)
- Phụ lục 4: Cập nhật biểu mẫu báo cáo tài chính (Trang 602), nhằm đảm bảo phản ánh trung thực và phù hợp với chuẩn mực kế toán hiện hành.
3.2. Bổ sung nội dung về công tác quản trị và kiểm soát nội bộ trong kế toán doanh nghiệp (Theo Điều 3 Thông tư 99/2025/TT-BTC)
Doanh nghiệp có trách nhiệm xây dựng và ban hành quy chế quản trị nội bộ. Đồng thời tổ chức hệ thống kiểm soát nội bộ phù hợp với đặc thù hoạt động. Quy chế này cần quy định rõ ràng về quyền hạn, nghĩa vụ và trách nhiệm của từng bộ phận, cá nhân trong việc lập, thực hiện, quản lý và kiểm soát các giao dịch kinh tế phát sinh. Nhằm đảm bảo mọi hoạt động kế toán được thực hiện minh bạch, đúng quy định pháp luật và tuân thủ chính sách hiện hành.
3.3. Bổ sung nguyên tắc lập báo cáo tài chính khi thay đổi đơn vị tiền tệ kế toán (Theo khoản 2 Điều 5 Thông tư 99/2025/TT-BTC)
- Khi doanh nghiệp thay đổi đơn vị tiền tệ kế toán tại kỳ kế toán đầu tiên, các số dư trên sổ kế toán và báo cáo tình hình tài chính phải được chuyển đổi sang đơn vị tiền tệ mới theo tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng thương mại mà doanh nghiệp thường xuyên giao dịch.
- Các chỉ tiêu so sánh của kỳ trước trong báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và báo cáo lưu chuyển tiền tệ được quy đổi theo tỷ giá trung bình của kỳ liền trước.
- Doanh nghiệp cần nêu rõ lý do thay đổi và tác động của việc chuyển đổi này trong thuyết minh báo cáo tài chính để đảm bảo tính minh bạch và dễ đối chiếu.
3.4. Công tác kế toán khi doanh nghiệp sử dụng đơn vị tiền tệ khác Đồng Việt Nam (Theo khoản 1, 2 Điều 6 Thông tư 99/2025/TT-BTC)
- Báo cáo tài chính pháp lý sẽ được công bố công khai và gửi đến cơ quan quản lý có thẩm quyền tại Việt Nam. Báo cáo tài chính pháp lý này bắt buộc phải được trình bày bằng Đồng Việt Nam.
- Nếu doanh nghiệp đang sử dụng đơn vị tiền tệ khác trong kế toán, cần quy đổi sang Đồng Việt Nam theo quy định.
- Nếu báo cáo tài chính được kiểm toán độc lập thì báo cáo tài chính kiểm toán cũng phải trình bày bằng Đồng Việt Nam.
3.5. Đổi mới về chứng từ và sổ sách kế toán (Theo khoản 2 điều 9 và khoản 2 điều 10 Thông tư 99/2025/TT-BTC)
Thông tư 99/2025/TT-BTC mang đến nhiều thay đổi liên quan đến chứng từ và sổ sách kế toán. Nhằm tăng tính tự chủ cho doanh nghiệp, cũng như bảo đảm tuân thủ Luật Kế toán hiện hành. Theo đó, doanh nghiệp được phép tự thiết kế, bổ sung hoặc điều chỉnh mẫu chứng từ, sổ kế toán phù hợp với đặc thù hoạt động, miễn là đảm bảo tính đầy đủ, minh bạch và dễ kiểm soát theo quy định pháp luật.
Ngoài ra, quy định mới cũng đơn giản hóa việc ký chứng từ kế toán, thống nhất tuân theo các nguyên tắc chung của Luật Kế toán, thay cho các yêu cầu chi tiết trước đây. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể linh hoạt triển khai hệ thống kế toán điện tử thay cho mẫu giấy truyền thống trong Thông tư 200/2014/TT-BTC.
Trên đây là một số nội dung mới có trong Thông tư 99 năm 2025. Hiện nay, BRAVO đang chủ động tiến hành cập nhật các thông tin mới về Thông tư 99/2025/TT-BTC. Chúng tôi sẽ sớm hoàn thiện các tính năng trên phần mềm để hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện đúng quy định theo Thông tư mới ban hành.
>>> Xem chi tiết: Ứng dụng phần mềm kế toán hỗ trợ công tác quản lý Thuế hiệu quả.
