Thuế thu nhập cá nhân - Cách tính thuế TNCN mới nhất 2026

Năm 2026, thuế thu nhập cá nhân trở thành một chủ đề nhận nhiều sự quan tâm từ cả người lao động và doanh nghiệp bởi các chính sách điều chỉnh và thay đổi mới được ban hành. Thuế thu nhập cá nhân là một trong những sắc thuế quan trọng trong hệ thống thuế Việt Nam, đóng vai trò trong tỷ trọng nguồn thu ngân sách nhà nước. Đây cũng là một công cụ điều tiết thu nhập, góp phần thực hiện công bằng xã hội và ổn định kinh tế vĩ mô. Việc tìm hiểu cách tính thuế thu nhập cá nhân chính xác không chỉ là nhiệm vụ của các doanh nghiệp tổ chức, mà còn là trách nhiệm của người lao động để đảm bảo quyền lợi, thực hiện đúng nghĩa vụ của mình.

Bài viết dưới đây sẽ cung cấp một cái nhìn toàn diện về thuế TNCN, từ khái niệm, đối tượng chịu thuế, thu nhập chịu thuế, các khoản giảm trừ, biểu thuế lũy tiến, cho đến phương pháp tính thuế cụ thể và những xu hướng điều chỉnh chính sách thuế thu nhập cá nhân dự kiến áp dụng từ năm 2026.

1. Thuế thu nhập cá nhân là gì?

Thuế thu nhập cá nhân (thuế TNCN), là một loại thuế trực thu do Nhà nước áp dụng đối với thu nhập của cá nhân phát sinh từ tiền lương, tiền công và các nguồn thu hợp pháp khác theo quy định của pháp luật. Bản chất của thuế thu nhập cá nhân là đánh vào phần thu nhập vượt trên mức đảm bảo nhu cầu sinh hoạt tối thiểu của người nộp thuế. Thuế thu nhập cá nhân không chỉ áp dụng đối với người làm công ăn lương mà còn bao phủ nhiều nhóm đối tượng khác như cá nhân kinh doanh, cá nhân có thu nhập từ đầu tư vốn, chuyển nhượng bất động sản, cho thuê tài sản hay trúng thưởng. Thuế TNCN luôn song hành với các cơ chế giảm trừ như giảm trừ gia cảnh, giảm trừ bảo hiểm bắt buộc và các khoản đóng góp mang tính xã hội nhằm đảm bảo rằng nghĩa vụ thuế không trở thành gánh nặng quá mức đối với người lao động.

2. Điểm mới trong Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15

Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025 và sẽ áp dụng cho kỳ tính thuế từ năm 2026. Bộ luật được xây dựng trong hoàn cảnh quy định hiện hành đã bộc lộ những hạn chế nhất định, đặc biệt là sự chênh lệch giữa mức giảm trừ gia cảnh và chi phí sinh hoạt thực tế, cũng như biểu thuế lũy tiến chưa thực sự phù hợp với cơ cấu thu nhập của người lao động. Việc ban hành luật mới thể hiện rõ định hướng cải cách chính sách thuế theo hướng công bằng hơn, linh hoạt hơn và tiệm cận với thông lệ quốc tế.

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15 là việc điều chỉnh cách tiếp cận đối với thu nhập chịu thuế và thu nhập tính thuế, theo hướng làm rõ hơn các khoản thu nhập được miễn thuế, các khoản được giảm trừ và trách nhiệm kê khai của người nộp thuế. Điều này giúp giảm thiểu tình trạng hiểu sai, áp dụng sai dẫn đến rủi ro về truy thu và xử phạt thuế trong thực tế.

Bên cạnh đó, luật mới cũng đặt trọng tâm vào việc cải cách biểu thuế lũy tiến từng phần, rút gọn số bậc thuế nhằm đơn giản hóa cách tính, đồng thời mở rộng khoảng thu nhập ở các bậc thấp và trung bình. Cách tiếp cận này không chỉ giúp giảm áp lực thuế cho phần lớn người lao động mà còn phù hợp với xu hướng cải cách thuế của nhiều quốc gia trên thế giới, nơi thuế thu nhập cá nhân được sử dụng như một công cụ hỗ trợ tăng trưởng bền vững.

Ngoài ra, Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15 cũng tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế, khuyến khích và tiến tới bắt buộc thực hiện các thủ tục kê khai, quyết toán thuế bằng phương thức điện tử. Đây là tiền đề quan trọng để doanh nghiệp và cá nhân từng bước chuyển đổi sang mô hình quản lý thuế số, giảm thiểu thủ tục hành chính và nâng cao tính minh bạch.

>>> Có thể bạn quan tâm: Thông tư 99 năm 2025 điều chỉnh về chế độ kế toán doanh nghiệp

Bảng so sánh Luật Thuế thu nhập cá nhân 2009 và Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025

3. Cách tính thuế TNCN mới nhất theo biểu thuế 5 bậc

Theo khoản 2 Điều 9 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, biểu thuế 5 bậc lũy tiến từng phần áp dụng cho thu nhập tính thuế từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú như sau:

Phần thu nhập tính thuế được xác định sau khi trừ giảm trừ gia cảnh, bảo hiểm bắt buộc và các khoản giảm trừ khác hợp pháp theo quy định.

Thuế được tính theo nguyên tắc lũy tiến từng phần, tức là mỗi phần thu nhập rơi vào một bậc thuế sẽ chịu mức thuế suất tương ứng của bậc đó, chứ không áp dụng một mức thuế suất duy nhất cho toàn bộ thu nhập.

Cách tính này đảm bảo rằng:

• Người có thu nhập thấp và trung bình chỉ chịu thuế suất thấp đối với phần thu nhập tương ứng
• Người có thu nhập cao chỉ chịu thuế suất cao đối với phần thu nhập vượt ngưỡng, không phải toàn bộ thu nhập

Công thức tính thuế TNCN theo biểu 5 bậc:

Thuế TNCN phải nộp = ∑ (Thu nhập tính thuế từng bậc × Thuế suất của bậc đó)

Trong đó:

Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế – Giảm trừ gia cảnh – Các khoản bảo hiểm bắt buộc – Các khoản giảm trừ khác (nếu có)

Ví dụ minh họa nhanh theo biểu thuế 5 bậc

Giả sử: Người lao động có thu nhập tính thuế: 50 triệu đồng/tháng

Cách tính thuế:

• Bậc 1: 10 triệu × 5% = 0,5 triệu
• Bậc 2: 20 triệu × 10% = 2,0 triệu
• Bậc 3: 20 triệu × 20% = 4,0 triệu

==> Như vậy: Tổng thuế TNCN phải nộp = 6,5 triệu đồng/tháng

4. Hướng dẫn cách quyết toán thuế thu nhập cá nhân (TNCN) online

4.1. Đối tượng phải và không phải quyết toán thuế TNCN

Trước khi thực hiện quyết toán thuế TNCN online, cá nhân cần xác định rõ mình có thuộc diện phải quyết toán hay không?

Trường hợp phải quyết toán thuế TNCN

• Cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công và có số thuế phải nộp thêm hoặc nộp thừa cần hoàn
• Cá nhân có thu nhập từ nhiều nơi trong năm và chưa được khấu trừ đầy đủ
• Cá nhân chưa ủy quyền quyết toán cho tổ chức chi trả thu nhập

Trường hợp không phải quyết toán

• Cá nhân chỉ có thu nhập tại một nơi, đã được khấu trừ thuế đầy đủ và đã ủy quyền quyết toán cho đơn vị chi trả
• Cá nhân có số thuế phải nộp thêm sau quyết toán ≤ 50.000 đồng

Việc xác định đúng đối tượng giúp tránh tình trạng nộp hồ sơ không cần thiết hoặc bỏ sót nghĩa vụ thuế.

4.2. Thời hạn quyết toán thuế TNCN online

• Đối với cá nhân tự quyết toán: chậm nhất là ngày 31/3 của năm tiếp theo năm tính thuế
• Đối với tổ chức chi trả thu nhập: chậm nhất là ngày 31/3

Ví dụ: Quyết toán thuế TNCN cho thu nhập năm 2026 được thực hiện muộn nhất vào ngày 31/3/2027.

4.3. Hồ sơ cần chuẩn bị khi quyết toán thuế TNCN online

Trước khi thao tác trên hệ thống, cá nhân cần chuẩn bị đầy đủ các thông tin và chứng từ sau:

• Mã số thuế cá nhân
• Tài khoản đăng nhập Cổng Thuế điện tử (eTax)
• Chứng từ khấu trừ thuế TNCN (nếu có)
• Thông tin về người phụ thuộc đã đăng ký giảm trừ
• Thông tin tài khoản ngân hàng (trong trường hợp đề nghị hoàn thuế)

Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ sẽ giúp quá trình quyết toán diễn ra nhanh chóng và hạn chế sai sót.

4.4. Các bước quyết toán thuế TNCN online trên hệ thống eTax

Kế thừa thành quả phát triển của công nghệ số, ứng dụng eTax (eTax Mobile) liên quan đến thuế điện tử do Tổng cục Thuế – Bộ Tài chính phát triển ra đời, hỗ trợ cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp thực hiện các thủ tục thuế trực tuyến. Thông qua eTax, người nộp thuế có thể tra cứu thông tin thuế, khai và nộp thuế, quyết toán thuế thu nhập cá nhân, theo dõi hồ sơ và nhận thông báo từ cơ quan thuế mọi lúc, mọi nơi. Cho tới hiện tại, đây được xem là công cụ thuận tiện nhất hỗ trợ cá nhân thực hiện quyết toán thuế TNCN nhanh chóng.

Bước 1: Cài đặt app, đăng ký và đăng nhập tài khoản

Người dùng có thể đăng ký bằng tài khoản thuế hoặc VNeID mức 2

Bước 2: Chọn chức năng “Hỗ trợ quyết toán thuế TNCN” → Chọn năm quyết toán → Tra cứu

Bước 3: Nhấn “Tạo tờ khai 02/QTT-TNCN gợi ý” (Hệ thống tự điền sẵn Loại tờ khai, Năm, Trường hợp quyết toán) >> Nhấn “Tiếp tục”.

Bước 4: Chọn tiếp tục sau khi hệ thống tự động hiển thị các thông tin sau:

• Thông tin cơ quan thuế để nộp hồ sơ theo nơi có thu nhập lớn nhất.
• Thông tin cá nhân & công ty

Bước 5: Thực hiện kê khai các chỉ tiêu từ [20] → [48]. Lưu ý: Chỉ tiêu [24] = tổng dòng người phụ thuộc

• Thêm người phụ thuộc → Nhấn Bảng kê 02-1/BK-QTT-TNCN → Thêm mới → điền đầy đủ các chỉ tiêu [10] – [17] → Chọn “Lưu”
• Hoàn thuế ([46]>0) → Chọn Chuyển khoản (điền TK ngân hàng) hoặc Tiền mặt (≤5 triệu, điền CMND + nơi nhận)
• Bù trừ ([47]>0) → Nhấn Đề nghị bù trừ → hệ thống tự liệt kê khoản nợ thuế để bù

Bước 6: Nhấn “Tiếp tục” → hệ thống hiển thị hoàn thành tờ khai 02 QTT.

Bước 7: Nộp tờ khai → bắt buộc đính kèm ít nhất 1 file (ảnh chụp phụ lục, giấy ủy quyền…)

Bước 8: Chọn “Tiếp tục” → Nhập mã OTP gửi về điện thoại người nộp thuế.

Bước 9: Chọn “Xác nhận” → Hệ thống hiện thông báo nộp tờ khai thành công.

4.5. Một số lưu ý quan trọng khi quyết toán thuế TNCN online

Việc cẩn trọng trong từng bước sẽ giúp người nộp thuế tránh được các rủi ro về điều chỉnh, bổ sung hồ sơ sau này. Dưới đây là một số lưu ý quan trọng để hạn chế các sai lầm phổ biến:

• Kiểm tra kỹ thông tin người phụ thuộc đã được đăng ký hợp lệ
• Đối chiếu chứng từ khấu trừ thuế với dữ liệu hiển thị trên hệ thống
• Không nộp hồ sơ nhiều lần gây trùng lặp
• Lưu lại mã tiếp nhận hồ sơ để tra cứu khi cần thiết

5. BRAVO nhanh chóng cập nhật xử lý quy định liên quan tới thuế TNCN trên hệ thống phần mềm

Trước những thay đổi quan trọng của Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15 và yêu cầu ngày càng cao về quản lý thuế điện tử, việc ứng dụng các hệ thống phần mềm có khả năng cập nhật nhanh chóng và chính xác các quy định pháp luật trở thành yếu tố then chốt đối với các tổ chức, doanh nghiệp.

Với kinh nghiệm nhiều năm triển khai giải pháp phần mềm quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam, BRAVO đã chủ động nghiên cứu, phân tích và cập nhật kịp thời các quy định mới liên quan tới thuế thu nhập cá nhân vào hệ thống phần mềm, bảo đảm các nghiệp vụ tính lương, khấu trừ thuế, kê khai và quyết toán thuế TNCN được thực hiện đúng theo quy định pháp luật hiện hành. Hệ thống BRAVO cho phép tự động áp dụng biểu thuế lũy tiến 5 bậc, cập nhật mức giảm trừ gia cảnh mới, đồng thời linh hoạt xử lý các trường hợp phát sinh như thay đổi thu nhập, điều chỉnh người phụ thuộc hoặc quyết toán thuế cuối năm. Nhờ đó, việc tính thuế TNCN hàng tháng và quyết toán thuế cuối năm 2026 đảm bảo được thực hiện đồng bộ, đầy đủ và chính xác theo quy định mới.

Xu hướng chung của năm 2026, chính sách thuế ngày càng được điều chỉnh theo hướng minh bạch và phù hợp với thực tiễn, việc cập nhật kịp thời thông tin về thuế TNCN là hết sức cần thiết. Hy vọng những nội dung trong bài viết sẽ là nguồn tham khảo hữu ích, giúp bạn đọc cũng như quý doanh nghiệp hiểu đúng, tính đúng và thực hiện tốt nghĩa vụ thuế của mình trong năm 2026 và các năm tiếp theo.

>>> Cập nhật mới nhất về các loại sổ sách kế toán - sổ cái, sổ chi tiết, sổ nhật ký chung 2026