Mục lục
Ngày 24/12/2025 vừa qua, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 131/2025/TT-BTC quy định Chế độ báo cáo thống kê ngành Tài chính sẽ có hiệu lực kể từ ngày 01/03/2026. Thông tư 131/2025/TT-BTC đưa ra nhiều quy định mới liên quan đến hệ thống biểu mẫu, phương thức gửi báo cáo thống kê, cũng như trách nhiệm của các đơn vị trong việc cung cấp dữ liệu tài chính. Dưới đây là tổng hợp toàn bộ các điểm mới đáng chú ý của thông tư giúp các cơ quan, đơn vị hiểu rõ và triển khai hiệu quả quy định mới.
1. Mục đích ban hành Thông tư 131/2025/TT-BTC
Việc xây dựng hệ thống báo cáo thống kê thống nhất trong ngành Tài chính là yêu cầu cần thiết nhằm đảm bảo dữ liệu tài chính được thu thập và tổng hợp một cách chính xác, đầy đủ. Thông tư 131/2025/TT-BTC được ban hành với mục đích thiết lập một cơ chế quản lý dữ liệu thống kê đồng bộ giữa các cơ quan trong ngành Tài chính. Thông qua quy định này, Bộ Tài chính hướng tới việc chuẩn hóa quy trình lập và gửi báo cáo thống kê, nhờ đó nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về tài chính. Các số liệu thống kê thu thập được sẽ phục vụ cho nhiều mục đích khác nhau như theo dõi tình hình thu – chi ngân sách, đánh giá hiệu quả các chính sách tài chính và hỗ trợ công tác xây dựng chiến lược phát triển kinh tế.
Ngoài ra, thông tư còn góp phần đảm bảo dữ liệu tài chính được kết nối với hệ thống thống kê quốc gia. Điều này giúp các cơ quan quản lý có thể sử dụng thông tin thống kê để phân tích xu hướng kinh tế, dự báo tài chính và đưa ra quyết định điều hành phù hợp với tình hình thực tế.
2. Thông tư 131/2025/TT-BTC áp dụng với các đối tượng sau
Theo quy định tại Điều 2 của Thông tư 131/2025/TT-BTC, chế độ báo cáo thống kê ngành Tài chính được áp dụng đối với 4 nhóm cơ quan và tổ chức liên quan đến việc cung cấp dữ liệu tài chính dưới đây. Cụ thể:
2.1. Các cơ quan, đơn vị thuộc và trực thuộc Bộ Tài chính
Nhóm đối tượng đầu tiên phải thực hiện chế độ báo cáo thống kê là các cơ quan, đơn vị nằm trong hệ thống tổ chức của Bộ Tài chính. Đây là các đơn vị trực tiếp quản lý và thực hiện nhiều hoạt động liên quan đến tài chính – ngân sách. Do đó đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp dữ liệu thống kê.
Các cơ quan thuộc Bộ Tài chính có thể bao gồm:
- Tổng cục Thuế
- Tổng cục Hải quan
- Kho bạc Nhà nước
- Ủy ban Chứng khoán Nhà nước
- Các cục, vụ, đơn vị chuyên môn khác thuộc Bộ Tài chính
Những đơn vị này có trách nhiệm lập và gửi báo cáo thống kê theo các biểu mẫu, kỳ báo cáo và thời hạn được quy định trong thông tư. Dữ liệu từ các cơ quan này thường phản ánh tình hình thu ngân sách, quản lý thuế, quản lý hải quan, thị trường tài chính và nhiều lĩnh vực khác của ngành tài chính.
2.2. Sở Tài chính các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương
Bên cạnh các cơ quan thuộc Bộ Tài chính, thông tư cũng quy định Sở Tài chính các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương là đối tượng phải thực hiện chế độ báo cáo thống kê.
Sở Tài chính là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, có chức năng tham mưu và giúp chính quyền địa phương quản lý nhà nước về lĩnh vực tài chính. Vì vậy, các sở này nắm giữ nhiều thông tin quan trọng liên quan đến:
- Thu – chi ngân sách địa phương
- Quản lý tài sản công
- Quản lý giá và tài chính doanh nghiệp tại địa phương
- Các chương trình tài chính – ngân sách của địa phương
Thông qua hệ thống báo cáo thống kê, Sở Tài chính có trách nhiệm tổng hợp và gửi dữ liệu tài chính của địa phương về Bộ Tài chính. Những thông tin này giúp cơ quan trung ương đánh giá tình hình tài chính ở từng địa phương và xây dựng chính sách quản lý phù hợp.
2.3. Ban Quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương
Các ban quản lý này có vai trò quản lý hoạt động đầu tư, sản xuất và kinh doanh trong các khu công nghiệp hoặc khu kinh tế. Do đó, họ nắm giữ nhiều thông tin liên quan đến:
- Tình hình đầu tư của doanh nghiệp
- Hoạt động sản xuất kinh doanh
- Các khoản thu ngân sách phát sinh trong khu công nghiệp hoặc khu kinh tế
Trách nhiệm của đơn vị này là cung cấp các dữ liệu cần thiết để phục vụ việc theo dõi, đánh giá và quản lý các hoạt động tài chính trong khu vực này.
2.4. Tổ chức, cá nhân có liên quan thực hiện chế độ báo cáo thống kê ngành Tài chính
Ngoài các cơ quan nhà nước và tổ chức quản lý khu công nghiệp, thông tư còn quy định rằng các tổ chức và cá nhân có liên quan đến việc cung cấp dữ liệu thống kê cũng thuộc phạm vi áp dụng của chế độ báo cáo thống kê.
Nhóm đối tượng này có thể bao gồm:
- Các tổ chức tài chính
- Các đơn vị cung cấp dữ liệu chuyên ngành
- Các tổ chức có hoạt động liên quan đến lĩnh vực tài chính – ngân sách
Trong một số trường hợp, cơ quan quản lý có thể yêu cầu các tổ chức hoặc cá nhân này cung cấp thông tin nhằm phục vụ việc tổng hợp số liệu thống kê của ngành tài chính. Quy định này giúp mở rộng phạm vi thu thập dữ liệu, đảm bảo hệ thống báo cáo thống kê có thể phản ánh đầy đủ các hoạt động kinh tế – tài chính đang diễn ra trong thực tế.
>>> Xem thêm: Phân tích báo cáo tài chính – Kỹ năng quan trọng dành cho nhà quản trị.
3. Những điểm mới nổi bật của Thông tư 131/2025/TT-BTC về báo cáo thống kê
Để nâng cao hiệu quả quản lý dữ liệu tài chính, Thông tư 131/2025/TT-BTC đã đưa ra nhiều điều chỉnh quan trọng trong hệ thống báo cáo thống kê của ngành Tài chính. Các quy định mới không chỉ chuẩn hóa quy trình báo cáo mà còn tăng cường ứng dụng công nghệ trong việc tổng hợp và chia sẻ dữ liệu. Đáng chú ý, thông tư nổi bật với một số điểm mới quan trọng dưới đây.
3.1. Chuẩn hóa hệ thống biểu mẫu báo cáo thống kê
Theo thông tư, toàn bộ danh mục biểu mẫu báo cáo thống kê ngành Tài chính được quy định chi tiết tại các phụ lục I ban hành kèm theo văn bản. Các biểu mẫu này được thiết kế theo một cấu trúc thống nhất nhằm giúp các cơ quan và đơn vị cung cấp dữ liệu theo cùng một chuẩn định dạng. Thông qua hệ thống biểu mẫu, cơ quan quản lý có thể dễ dàng tổng hợp và phân tích thông tin từ nhiều nguồn khác nhau.
Mỗi biểu mẫu báo cáo thống kê thường bao gồm các thông tin cơ bản như:
- Ký hiệu của biểu mẫu báo cáo
- Đơn vị lập báo cáo
- Đơn vị nhận báo cáo
- Kỳ báo cáo
- Thời hạn gửi báo cáo
Việc quy định rõ các yếu tố này giúp quá trình lập và gửi báo cáo thống kê trở nên minh bạch và nhất quán, đồng thời hạn chế sai sót khi tổng hợp dữ liệu thống kê tài chính.
3.2. Quy định về ký hiệu biểu mẫu báo cáo thống kê
Để thuận tiện trong việc quản lý và phân loại biểu mẫu, thông tư quy định rõ cách đặt ký hiệu biểu mẫu báo cáo thống kê. Ký hiệu của mỗi biểu mẫu được cấu thành từ hai phần chính là phần số và phần chữ.
3.2.1. Phần số của ký hiệu biểu mẫu
Phần số trong ký hiệu biểu mẫu bao gồm 4 chữ số, trong đó:
- Hai chữ số đầu thể hiện lĩnh vực thống kê
- Hai chữ số sau là số thứ tự của biểu mẫu trong từng lĩnh vực (từ 01 đến 99)
Cách đánh số này giúp hệ thống báo cáo thống kê được tổ chức khoa học hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý và tra cứu dữ liệu.
3.2.2. Phần chữ của ký hiệu biểu mẫu
Phần chữ của ký hiệu biểu mẫu thể hiện kỳ báo cáo và đơn vị báo cáo. Trong đó, chữ cái đầu thường là ký hiệu viết tắt của kỳ báo cáo:
- N – Báo cáo năm
- Q – Báo cáo quý
- T – Báo cáo tháng
- D – Báo cáo ngày
- H – Báo cáo hỗn hợp
Đối với các biểu mẫu được sử dụng để tổng hợp dữ liệu phục vụ báo cáo thống kê quốc gia, ký hiệu sẽ được bổ sung thêm ký tự “.QG” ở cuối để phân biệt với các biểu mẫu khác. Nhờ hệ thống ký hiệu thống nhất này, các cơ quan trong ngành Tài chính có thể dễ dàng nhận diện loại báo cáo thống kê cần thực hiện và xử lý dữ liệu một cách nhanh chóng.
3.3. Quy định về đơn vị báo cáo và đơn vị nhận báo cáo
Trong hệ thống báo cáo thống kê ngành Tài chính, mỗi biểu mẫu đều quy định rõ đơn vị có trách nhiệm lập báo cáo và đơn vị tiếp nhận báo cáo.
3.3.1. Đơn vị thực hiện báo cáo
Các đơn vị phải thực hiện báo cáo thống kê bao gồm:
- Các cơ quan, đơn vị thuộc và trực thuộc Bộ Tài chính
- Sở Tài chính các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương
- Ban quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế tại địa phương
- Các tổ chức và cá nhân có liên quan đến việc cung cấp dữ liệu thống kê tài chính
Những đơn vị này có trách nhiệm thu thập và tổng hợp số liệu theo các biểu mẫu quy định trước khi gửi báo cáo lên cơ quan quản lý cấp trên.
3.3.2. Đơn vị tiếp nhận báo cáo
Bên cạnh đơn vị lập báo cáo, thông tư cũng xác định rõ đơn vị nhận báo cáo. Đây thường là các cơ quan quản lý trong hệ thống tài chính có nhiệm vụ tiếp nhận, tổng hợp và phân tích dữ liệu.
Đơn vị nhận báo cáo được ghi cụ thể tại góc trên bên phải của từng biểu mẫu báo cáo, dưới dòng đơn vị báo cáo. Việc quy định rõ đơn vị gửi và đơn vị nhận giúp quá trình luân chuyển dữ liệu trong hệ thống báo cáo thống kê diễn ra minh bạch và tránh tình trạng chồng chéo thông tin.
3.4. Quy định về kỳ báo cáo thống kê
Kỳ báo cáo là khoảng thời gian dùng để tổng hợp số liệu trong báo cáo thống kê. Theo quy định của thông tư, kỳ báo cáo được xác định theo ngày dương lịch và có thể được phân thành nhiều loại khác nhau. Các loại kỳ báo cáo thống kê phổ biến bao gồm:
- Báo cáo theo ngày: Báo cáo ngày thường được sử dụng đối với các dữ liệu cần cập nhật thường xuyên để phục vụ công tác quản lý và điều hành.
- Báo cáo theo tháng: Báo cáo tháng được tính từ ngày đầu tháng đến ngày cuối cùng của tháng, giúp theo dõi các chỉ tiêu tài chính phát sinh trong từng tháng.
- Báo cáo theo quý: Kỳ báo cáo quý được xác định từ tháng đầu tiên đến tháng thứ ba của quý. Hỗ trợ cơ quan quản lý đánh giá tình hình tài chính trong từng giai đoạn của năm.
- Báo cáo 6 tháng và báo cáo năm: Ngoài các kỳ báo cáo ngắn hạn, hệ thống báo cáo thống kê ngành Tài chính còn bao gồm báo cáo 6 tháng và báo cáo năm để đánh giá tổng thể tình hình tài chính trong cả giai đoạn dài hơn.
- Báo cáo thống kê đột xuất: Trong một số trường hợp đặc biệt, cơ quan quản lý có thể yêu cầu thực hiện báo cáo thống kê đột xuất nhằm phục vụ yêu cầu quản lý nhà nước hoặc xử lý các vấn đề phát sinh.
3.5. Phương thức gửi báo cáo thống kê ngành Tài chính
Nhằm thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý tài chính, thông tư cho phép các đơn vị thực hiện báo cáo thống kê thông qua hệ thống điện tử của ngành Tài chính. Các đơn vị có thể gửi báo cáo theo hai phương thức chính:
- Gửi và nhận báo cáo trực tiếp trên Hệ thống thông tin báo cáo ngành Tài chính
- Kết nối và chia sẻ dữ liệu từ hệ thống thông tin của đơn vị với hệ thống báo cáo của Bộ Tài chính
Có thể thấy rằng chế độ báo cáo thống kê ngành Tài chính theo Thông tư 131/2025/TT-BTC được xây dựng với hệ thống quy định chi tiết và chặt chẽ. Bao gồm từ việc chuẩn hóa biểu mẫu, quy định ký hiệu báo cáo cho đến xác định kỳ báo cáo và phương thức gửi báo cáo. Tất cả đều nhằm mục tiêu nâng cao chất lượng dữ liệu thống kê trong ngành Tài chính tương lai.
