Bài viết dưới đây sẽ cùng bạn đọc tìm hiểu các vấn đề liên quan đến cách tra cứu bảo hiểm xã hội chính xác nhất để người lao động có thể chủ động nắm bắt được quyền lợi đóng nộp bhxh của mình.
Con người muốn tồn tại và phát triển cần có quá trình lao động. Chính từ sự xuất hiện của lao động đã phát sinh ra mối quan hệ giữa “người lao động” với “người sử dụng lao động”.
Ngoài việc người sử dụng lao động phải trả cho người lao động một khoản tiền lương hàng tháng thì họ còn cần phải chi trả 1 khoản tiền khi người lao động gặp những vấn đề không mong muốn như: ốm đau, tai nạn, qua đời… Từ đó đã xuất hiện những quỹ tiền nhằm bảo hộ cho cuộc sống người lao động mà hiện nay được gọi là Bảo hiểm xã hội.
1. Bảo hiểm xã hội là gì?
Hiện tại, có rất nhiều sách báo, giáo trình Đại học có đưa ra các quan điểm khác nhau dưới các góc nhìn khác nhau về khái niệm bảo hiểm xã hội. Chúng ta cùng tìm hiểu thuật ngữ này dưới 1 số góc nhìn:
- Dưới góc độ kinh tế: Bảo hiểm xã hội không trực tiếp chữa bệnh khi người lao động ốm đau, tai nạn hay sắp xếp công việc mới cho họ khi họ mất việc làm mà bảo hiểm xã hội chỉ giúp đỡ họ có một phần thu nhập khi người lao động bị giảm hoặc mất khả năng lao động.
- Dưới góc độ pháp lý: Chế độ bảo hiểm xã hội là tổng hợp những quy định của pháp luật, do Nhà nước ban hành và quy định về các hình thức đảm bảo về vật chất cũng như tinh thần cho người lao động hay người thân trong gia đình người lao động khi họ bị mất hoặc giảm một phần khả năng lao động.
Bảo hiểm xã hội theo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 được định nghĩa như sau:
“Bảo hiểm xã hội là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội.”
Những yếu tố sau cấu thành nên khái niệm về bảo hiểm xã hội: Gồm bên thực hiện bảo hiểm xã hội, bên tham gia bảo hiểm xã hội, bên được bảo hiểm xã hội.
- Bên thực hiện bảo hiểm xã hội có thể khác nhau ở các quốc gia khác nhau. Tại 1 số nước thì bên thực hiện bảo hiểm xã hội là do nhà nước thành lập hoặc do những tổ chức được tư nhân lập ra và hoạt động theo quy định của pháp luật. Với một số nước khác trong đó có Việt Nam thì hoạt động của cơ quan bảo hiểm xã hội là do Nhà nước thành lập và tổ chức thực hiện từ trung ương đến địa phương.
- Bên tham gia bảo hiểm xã hội là người đóng góp phí bảo hiểm xã hội cho bản thân hoặc cho người khác hưởng. Người sử dụng lao động, người lao động và trong một vài trường hợp sẽ là Nhà nước chính là bên tham gia bảo hiểm xã hội.
- Bên được bảo hiểm xã hội là người lao động cũng như thân nhân của họ khi thỏa mãn các điều kiện được hưởng các chế độ của bảo hiểm xã hội.
Với Bảo hiểm xã hội có 3 yếu tố cấu thành đó là:
- Đối tượng được hưởng bảo hiểm xã hội;
- Điều kiện được hưởng bảo hiểm xã hội;
- Mức hưởng và thời hạn hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội.
Có thể bạn quan tâm: Phần mềm hướng dẫn cách tính lương bảo hiểm xã hội
2. Các chế độ BHXH năm 2020
Chế độ BHXH năm 2020 có nhiều thay đổi tích cực, đầu tiên phải kể đến những thay đổi liên quan đến thẻ BHXH điện tử, cụ thể như sau:
- Một trong những nội dung thay đổi được cho là có nhiều ưu điểm mang nhiều lợi ích trong quá trình quản lý và tham gia BHYT chính là: Cơ quan Bảo hiểm xã hội phải phát hành thẻ bảo hiểm y tế điện tử cho người tham gia Bảo hiểm y tế (BHYT) đây là quy định tại Điểm b, Khoản 5, Điều 42 của Nghị định 146/2018/NĐ-CP ban hành ngày 17/10/2018.
- Thẻ BHYT điện tử sẽ được phát hành kể từ 01/01/2020. Việc phát hành thẻ điện tử này mang lại rất nhiều lợi ích như: hạn chế được tình trạng mượn thẻ, trục lợi từ BHYT. Bên cạnh đó nó còn giúp cho các cơ sở khám chữa bệnh sẽ rút ngắn thời gian, đơn giản hóa quy trình khi kiểm tra thông tin thẻ của người khám bệnh. Việc quản lý trở nên đơn giản, hiệu quả hơn nhiều.
Bên cạnh đó, chế độ BHXH có thêm những thay đổi nữa, cụ thể:
- Thay đổi điều kiện về độ tuổi hưởng lương hưu của người lao động
Kể từ năm 2020, lao động nam 55 tuổi và lao động nữ 50 tuổi và khả năng lao động bị suy giảm 61% thì mới được hưởng lương hưu. Quy định hiện hành là nam 54 tuổi và nữ 49 tuổi, khả năng lao động suy giảm 61%. Như vậy, quy định về độ tuổi hưởng chế độ hưu trí đã tăng thêm 1 tuổi so với hiện tại.
- Thay đổi điều kiện và mức tính hưởng lương hưu đối với lao động nam
Theo Điểm a, Khoản 2, Điều 56 của Luật BHXH ban hành năm 2014, trong năm 2020, lao động nam được hưởng lương hưu nếu đã từng có 18 năm tham gia BHXH. Mức tính hưởng lương hưu được tính bằng 45% tiền lương tham gia bảo hiểm trung bình tháng.
- Điều chỉnh tiền lương trung bình tháng để hưởng trợ cấp 1 lần, lương hưu
Theo Khoản 1, Điều 62 Luật BHXH Việt Nam năm 2014, kể từ 01/01/2020 đến 31/12/2024, người lao động tham gia bảo hiểm thì khi tính lương hưu sẽ căn cứ vào mức lương trung bình tháng của 20 năm gần nhất trước khi về hưu. Như vậy người lao động được hưởng quyền lợi cao hơn khi quy định này có hiệu lực.
- Hoàn tất việc quản lý Bảo hiểm xã hội bằng dữ liệu điện tử
Căn cứ vào Khoản 2, Điều 9, Luật BHXH năm 2014, cơ quan Bảo hiểm phải hoàn thành việc quản lý Bảo hiểm xã hội năm 2020 bằng dữ liệu điện tử. Đây được coi là xu thế tất yếu của hệ thống Bảo hiểm xã hội Việt Nam nhằm bắt nhịp với công nghệ hiện đại, rút ngắn thời gian và giảm bớt các thủ tục giấy tờ.
Việc ứng dụng CNTT vào mọi mặt của đời sống đặc biệt là trong vấn đề quản lý đang là mục tiêu của rất nhiều doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức ở nước ta hiện nay. Việc hoàn tất việc quản lý Bảo hiểm xã hội bằng dữ liệu điện tử cũng giúp cho việc tra cứu thông tin của người tham gia bảo hiểm dễ dàng và nhanh chóng hơn rất nhiều.
3. Các cách tra cứu bảo hiểm xã hội chính xác nhất
Việc tra cứu bảo hiểm xã hội hiện nay cũng đơn giản và thuận tiện hơn trước, cụ thể cách tra cứu như sau:
Bước 1: Các bạn chỉ cần truy cập theo địa chỉ website: https://baohiemxahoi.gov.vn/tracuu
Phụ thuộc vào các mục đích tra cứu bạn chọn các mục tương ứng như:
- Chọn mục “Tra cứu mã số BHXH”.
Khi đó, trang web sẽ hiện lên giao diện như hình ảnh phía dưới:
Bạn cần điền đầy đủ các thông tin cần khai báo, lưu ý các thông tin có dấu * là thông tin bắt buộc cần khai báo đầy đủ. Các thông tin khai báo gồm có: Tỉnh/TP, Quận/Huyện, Phường/Xã, Thôn/xóm, CMND, Họ Tên, Có dấu/Không dấu, Ngày Sinh.
Sau đó bạn Tích chọn vào ô vuông để xác thực Capcha rồi Bấm chuột chọn Tra cứu.
Sau khi thực hiện tra cứu, hệ thống sẽ trả về kết quả toàn bộ thông tin về người đã đăng ký Bảo hiểm xã hội. Nếu kết quả trả về là 0 các bạn cần kiểm tra lại tính chính xác của các thông tin đã nhập.
- Chọn mục Tra cứu quá trình tham gia BHXH
Khi chọn mục này giao diện sẽ hiện ra như hình sau:
Bước tiếp theo thực hiện tra cứu thông tin người tham gia theo các chỉ tiêu thông tin:
- Tỉnh/TP: Căn cứ vào địa chỉ đơn vị đóng BHXH
- Cơ quan BHXH quản lý
- Từ tháng - Đến tháng: Thời gian muốn tra cứu quá trình đóng BHXH, BHTN, BHTNLĐ-BNN
- Số CMTND
- Họ tên
- Mã số BHXH
- SĐT nhận OTP: Số điện thoại của NLĐ đã đăng ký thông tin cá nhân với cơ quan BHXH
- Mã xác thực (hiển thị trên màn hình)
- Bấm chọn lấy mã OTP
Sau đó, nhận mã OTP theo số điện thoại NLĐ đã đăng ký với cơ quan BHXH => Bấm Tra cứu
Khi thực hiện tra cứu này có thể có 1 trong 2 trường hợp sau xảy ra:
Trường hợp 1: Không tra cứu được quá trình tham gia BHXH của NLĐ
Lưu ý: Dữ liệu quá trình đóng của NLĐ đang được cơ quan BHXH hoàn thiện hoặc có thể do dữ liệu về thông tin cá nhân của một số NLĐ (số CMTND, ngày tháng năm sinh, số sổ, họ tên) chưa đầy đủ, chính xác nên trong trường hợp không tìm ra thông tin mà đã nhập đủ các thông số yêu cầu thì NLĐ liên hệ với đơn vị sử dụng lao động đang tham gia phối hợp với cơ quan BHXH chỉnh sửa dữ liệu.
Trường hợp 2: Tra cứu được quá trình tham gia BHXH của NLĐ
Như vậy, thông qua việc tra cứu quá trình đóng online, NLĐ có thể biết được đơn vị có tham gia BHXH hay không? Dữ liệu quá trình tham gia BHXH giúp NLĐ kiểm tra các thông tin về thời gian đóng, mức đóng, ngày tháng năm sinh, chức danh có chính xác hay không để phối hợp với đơn vị, cơ quan BHXH làm hồ sơ chỉnh sửa dữ liệu chính xác.
Như vậy, bài viết trên đã cung cấp cho các bạn khá đầy đủ các thông tin về bảo hiểm xã hội. Dù bạn là người lao động hay người sử dụng lao động thì cũng cần nắm rõ các thông tin này để làm việc theo đúng quy định của nhà mình và đảm bảo hưởng đầy đủ quyền lợi của bản thân và tổ chức.
Xem thêm: Tính năng quản lý Bảo hiểm xã hội của phần mềm BRAVO
