Từ ngày 01/07/2026, Nghị định 254/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, quy định chi tiết việc triển khai hóa đơn điện tử và chứng từ điện tử theo Luật Quản lý thuế 2025. Bên cạnh những thay đổi như về thời điểm lập hóa đơn, nội dung thể hiện trên chứng từ điện tử…, một điểm mới đang được nhiều doanh nghiệp xuất khẩu quan tâm, đó là quy định về tỷ giá ngoại tệ trên hóa đơn, đặc biệt là mối liên hệ với tỷ giá tính thuế hải quan.
Đây là nội dung có ảnh hưởng trực tiếp đến các doanh nghiệp thường xuyên phát sinh giao dịch bằng ngoại tệ. Bởi trên thực tế, nhiều doanh nghiệp vẫn có xu hướng đồng nhất tỷ giá ghi trên hóa đơn với tỷ giá sử dụng trong khai báo hải quan hoặc hạch toán kế toán. Tuy nhiên, theo nội dung quy định mới, ba loại tỷ giá này có mục đích sử dụng khác nhau và được xác định theo các căn cứ pháp lý riêng.
Tỷ giá trên hóa đơn điện tử được xác định theo quy định của Luật Quản lý thuế
Theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP, đối với các nghiệp vụ kinh tế phát sinh bằng ngoại tệ, doanh nghiệp được ghi đơn giá, thành tiền và tổng giá trị thanh toán bằng ngoại tệ trên hóa đơn. Đồng thời, hóa đơn phải thể hiện tỷ giá quy đổi giữa ngoại tệ và đồng Việt Nam. Tỷ giá này được xác định theo quy định của Luật Quản lý thuế cùng các văn bản hướng dẫn thi hành.
Điều này có nghĩa là Nghị định 254 không quy định một mức tỷ giá cụ thể hay một công thức tính mới, mà đóng vai trò dẫn chiếu tới hệ thống quy định hiện hành về quản lý thuế. Doanh nghiệp cần áp dụng đúng quy định đối với từng nghiệp vụ phát sinh, thay vì sử dụng một tỷ giá cố định cho mọi trường hợp.
Tỷ giá hải quan vẫn được áp dụng theo pháp luật về hải quan
Một điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý nữa là tỷ giá ghi trên hóa đơn không đồng nghĩa với tỷ giá tính thuế xuất khẩu hoặc nhập khẩu. Đối với hàng hóa xuất khẩu, tỷ giá tính thuế tại khâu hải quan tiếp tục được thực hiện theo quy định của pháp luật về hải quan, hướng dẫn tại Nghị định 252/2026/NĐ-CP và các quy định liên quan khác. Nghị định 254 không thay đổi nguyên tắc xác định tỷ giá hải quan mà chỉ quy định cách thể hiện tỷ giá trên hóa đơn điện tử.
Việc phân định rõ hai loại tỷ giá này giúp cho doanh nghiệp tránh nhầm lẫn trong quá trình lập hóa đơn, kê khai thuế và thực hiện thủ tục hải quan. Đây cũng là điểm đã được cơ quan thuế giải đáp trong thời gian gần đây khi nhiều doanh nghiệp đặt câu hỏi về sự khác biệt giữa tỷ giá trên hóa đơn và tỷ giá hải quan sau khi Nghị định 254/2026/NĐ-CP có hiệu lực.
Doanh nghiệp cần phân biệt các loại tỷ giá khác nhau trong hoạt động xuất khẩu
Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, cùng một giao dịch có thể đồng thời phát sinh nhiều loại tỷ giá phục vụ các mục đích quản lý khác nhau như:
- Tỷ giá thể hiện trên hóa đơn điện tử: thực hiện theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP, phải thể hiện tỷ giá ngoại tệ với đồng Việt Nam theo Luật Quản lý thuế và văn bản hướng dẫn thi hành.
- Tỷ giá tính thuế xuất khẩu hoặc nhập khẩu: thực hiện theo Luật Quản lý thuế 2025, Nghị định 252/2026/NĐ-CP và pháp luật về hải quan.
- Tỷ giá hạch toán kế toán: thực hiện theo Thông tư 99/2025/TT-BTC về tỷ giá giao dịch thực tế trong kế toán.
Mỗi loại tỷ giá nếu trên đều phục vụ một mục đích riêng. Vì vậy doanh nghiệp cần xác định đúng căn cứ pháp lý thay vì chỉ sử dụng một tỷ giá duy nhất cho toàn bộ quy trình nghiệp vụ.
Doanh nghiệp cần rà soát quy trình lập hóa đơn và hệ thống phần mềm
Những quy định mới cũng đặt ra yêu cầu doanh nghiệp cần nhanh chóng rà soát lại quy trình lập hóa đơn điện tử đối với các giao dịch xuất khẩu bằng ngoại tệ. Đặc biệt, đối với các hệ thống ERP và hóa đơn điện tử cần đảm bảo xử lý được các nghiệp vụ:
- Thiết lập đúng tỷ giá theo quy định của pháp luật thuế.
- Phân biệt tỷ giá hóa đơn với tỷ giá sử dụng trong khai báo hải quan.
- Đồng bộ dữ liệu giữa hóa đơn, kế toán và các phân hệ quản trị khác.
- Hạn chế tối đa việc nhập liệu thủ công, giảm sai sót trong quá trình kê khai và đối chiếu.
Đối với những doanh nghiệp có khối lượng giao dịch xuất khẩu lớn hoặc thường xuyên làm việc với nhiều đồng tiền khác nhau, việc tự động hóa các nghiệp vụ liên quan đến tỷ giá sẽ góp phần giảm đáng kể rủi ro trong quá trình quản lý và thanh tra thuế.
Có thể thấy, Nghị định 254/2026/NĐ-CP không thay đổi cách xác định tỷ giá hải quan, nhưng đã làm rõ yêu cầu về tỷ giá phải thể hiện trên hóa đơn điện tử đối với các giao dịch bằng ngoại tệ. Đồng thời, nội dung quy định mới cũng nhấn mạnh việc áp dụng đúng căn cứ pháp lý đối với từng loại tỷ giá, giúp doanh nghiệp phân biệt rõ giữa tỷ giá phục vụ quản lý thuế, tỷ giá hải quan và tỷ giá kế toán.
Trong bối cảnh hệ thống pháp luật về thuế và hóa đơn điện tử đang tiếp tục được hoàn thiện theo hướng số hóa và tăng cường kết nối dữ liệu, việc chủ động cập nhật quy định mới, rà soát quy trình nghiệp vụ và bảo đảm hệ thống phần mềm đáp ứng đúng yêu cầu pháp lý sẽ giúp doanh nghiệp xuất khẩu hạn chế rủi ro, nâng cao hiệu quả quản trị và sẵn sàng thích ứng với các yêu cầu tuân thủ trong giai đoạn mới.
Là đơn vị cung cấp giải pháp ERP có kinh nghiệm lâu năm cho các doanh nghiệp Việt quy mô lớn, BRAVO luôn chủ động cập nhật thông tin từ các quy định, chính sách và hệ thống pháp luuật, đồng thời sẵn sàng nghiên cứu, xây dựng giải pháp trên phần mềm. Để từ đó, giải pháp BRAVO ERP đồng hành hỗ trợ Quý khách hàng một cách tốt nhất trong việc nâng cao hiệu quả quản lý - điều hành hoạt động SXKD, gia tăng năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp trên chặng đường phát triển.
